جواب : چنانچه شروع به مسافرت قبل از ظهر باشد و خروج از حدّ ترخص بعد از ظهر ، احتياط واجب جمع بين گرفتن روزه و قضاى آن است . سؤال 577 : اگر شخصى در ماه مبارك رمضان هنگام مراجعت از سفر ، پيش از ظهر به حدّ ترخّص وطنش يا جايى كه مىخواهد ده روز در آنجا بماند برسد ، ولى بعد از ظهر به وطن يا محلّى كه مىخواهد بماند برسد ، و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام نداده باشد ، آيا روزهء آن روز بر او واجب است يا نه ؟ جواب : در فرض سؤال ، احتياط واجب جمع بين گرفتن روزه و قضاى آن است . سؤال 578 : شخصى كه در ماه مبارك رمضان مسافر است براى اينكه بتواند روزه بگيرد اگر قبل از ظهر به حدّ ترخص بيايد و نيت روزه كند و همين كه ظهر شد از همانجا مجددا مسافرت كند ، آيا روزه‌اش صحيح است يا نه ؟ جواب : اگر بخواهد روزه‌اش صحيح باشد و قضا نداشته باشد بايد قبل از ظهر وارد وطنش شود و بعد از ظهر از وطن خارج شود ، و الّا بنابر احتياط واجب لازم است بين گرفتن روزه و قضاى آن جمع نمايد . سؤال 579 : آيا حكم نماز و روزهء مسافر در باب حدّ ترخص فرق مىكند ؟ جواب : بلى ، در خصوص مسافرت از وطن ، اگر بخواهد در فاصلهء بين وطن و حدّ ترخص نماز بخواند معينا نماز تمام است . ولى نسبت به روزه در اين فاصله به نحوى كه در دو مسأله قبل بيان شد بايد احتياط كند . اما در محلى كه قصد اقامت كرده ، اگر مسافرت كند و بخواهد پيش از حد ترخص نماز بخواند ، بنابر احتياط واجب بايد نماز را هم شكسته و هم تمام بخواند . همانگونه كه روزه را نيز بنابر احتياط واجب بايد بگيرد و قضاى آن را هم بگيرد . سؤال 580 : شخصى در ماه مبارك رمضان به خارج از كشور مسافرت مىكند ، آيا اين مسافر بايد با اذان ايران افطار كند يا به اذان محل ورود ؟ نماز وى چگونه است ؟ جواب : طبق اذان محلّ ورود بايد افطار كند و نماز بخواند .